میدان نقش جهان

 

در محل این میدان (قبل از آنكه شهر اصفهان به پایتختى صفویه انتخاب شود) باغى وسیع به نام نقش ‏جهان وجود داشته است. در دوره شاه‏ عباس اول، آن باغ را تا حدود امروزى آن وسعت داده و در اطراف آن مشهورترین و عظیم‏ ترین بناهاى تاریخى اصفهان به وجود آمده است. مساحت این میدان حدود 85 هزار متر مربع مى‏باشد. در دوره شاه‏ عباس و جانشینان او این میدان محل بازى چوگان و رژه ارتش و چراغانى و محل نمایشهاى مختلف بوده است. دو دروازه‌ سنگی‌ چوگان‌ در شمال‌ و جنوب‌ این‌میدان‌ تعبیه‌ شده ‌است‌.طول این میدان از شمال به جنوب بالغ بر 500 متر و عرض آن در حدود 150 متر است. به عقیده عموم سیاحان خارجى میدان شاه یكى از بزرگترین میدانهاى جهان است. میدان نقش جهان شاهد بسیارى از خاطرات تاریخى ایران درچهار قرن اخیر بوده است. خاطرات زندگى شاه عباس كبیر و جانشینان او تا آخر عهد صفویه بااین میدان بزرگ تاریخى به هم آمیخته است .

شیخ بهایی

 

شیخ محمد على عاملى ملقب به بهاء الدین معروف به شیخ بهایى فرزند حسین بن عبدالصمد است كه از فقهاى مذهب شیعه بود و در روز پنجشنبه هفدهم ذب الحجه سال 953 هجرى در شهر بعلبك لبنان به دنیا آمد چون در آن زمان دولت عثمانى نسبت به اقلیت‏هاى مذهبى خصوصاً شیعیان رفتار خوبى نداشت، ناچار شیعیهان جبل عامل تصمیم گرفتند از خاك عثمانى مهاجرت كنند. از آن جمله پدر شیخ بهایى بود كه به قزوین پایتخت آن روز ایران آمد و مورد تفقد شاه طهماسب قرار گرفت پس از آنكه شاه عباس به سلطنت رسید پایتخت ایران به اصفهان منتقل شد و ایران عظمت فوق العاده‏اى یافت. در این موقع شیخ بهایى پس از مرگ پدر مقرب دربار شاه عباس شد و به امر شاه با دختر شیخ على منشاد شیخ الاسلام ایران ازدواج كرد و همین كه شیخ على وفات كرد شیخ بهایى شیخ الاسلام شد.

 چون شیخ بهایى حكیم و عارف و فقیه و ادیب و ریاضى دان عصر خویش به شمار مى‏رفت و مى‏توانست از هر مقوله‏اى سخن بگوید لذا شاه عباس علاوه بر منصب شیخ الاسلام منصب وزیردربارى و ریاست تشریفات قدیمى پادشاه را هم به او واگذار كرد.

 شیخ بهایى علاوه بر علوم شرعى در ریاضیات و فیزیك و هندسه و مكانیك و نجوم هم دست داشته است، تالیفات شیخ بهایى در وقفه و ادبیات و ریاضیات و عرفان بسیار است، او در روز سه شنبه دوازدهم شوال 1030 هجرى در شهر اصفهان به درود حیات گفت و مقبره او هم اكنون در مشهد است.

 شیخ بهایى به مناسبت تصدى پست وزارت دربار و اقامت طولانى در اصفهان ناگرز از رفت و آمد و همنشینى با اصفهانى‏ها بود. از این رو داراى ماجراهاى شیرینى با مردم اصفهان است كه در این بخش از كتاب به تعدادى از آنها اشاره مى‏نماید.

 

                    اصفهان را نیمه خوانند از جهان                 صد جهان من دیده ‏ام در اصفهان

 هفتدست و هشت خلد و چهارباغ                     جنت و باغ ارم رشك جنان

 باغ تخت آیینه خانه چار حوض                  هم نگارستان و هم نقش جهان

 قصر عباسى نمكدان طوقچى                 باغ وحش و شیرخانه پلیكان

 لب زنده رود و نسیم بهار                 رخ دلستان و مى ‏خوشگوار

 چنان بیخ انده ز دل بر كند                 كه بیخ ستم خنجر شهریار

 

                       به از شیراز و وضع بى مثالش                 هواى اصفهان و اعتدالتش

 نسیم خلد خیزد از جنوبش                     شمیم روح آید از شمالش

 ندیده اصفهان را گفت حافظ                 خوشا شیراز و وضع بى مثالش

 بود جلف به دنیا آن بهشتى                 كه در عقبى نیابد كس همالش

 مكن باور كه ركن آباد شیراز                 بود چون زنده رود آب زلالش

 كمال اصفهان ما دو صد ره                 به است از مردم صاحب كمالش

 گرفت اندر جهان بازار دانش                 كمال و رونق از فیض جمالش

 شنیدم این سخن از اهل حالى                 كه دائم خرم و خوش باد حالش

 صفاهان را كسى نصف جهان گفت                 كه كوته بود میدان خیالش

 اگر باشد جهانى اصفهان است                  مبادا تا جهان باشد زوالش

 خصال نیكو از عبرت بیاموز                 كه هست از مردم نیكو خصالش

 محمد على عبرت نائینى

زمان برگزاری جلسات اصفهان شناسی

به دنبال برگزاری مجدد جلسات اصفهان شناسی کانون اولین برنامه روز دوشنبه ۱۴/۱۲/۱۳۸۵ در ساعت ۱۷.۱۵ و در محل مادی نیاصرم اصفهان ( به طرف پل فردوسی) برگزار خواهد شد.